Kế hoạch bài dạy Lịch sử 7 - Chủ đề Đại Việt dưới thời nhà Trần (Thế kỉ XIII-XIV)

Nội dung tài liệu: Kế hoạch bài dạy Lịch sử 7 - Chủ đề Đại Việt dưới thời nhà Trần (Thế kỉ XIII-XIV)

1. Ngày soạn: 15/11/2020 Chủ đề ĐẠI VIỆT DƯỚI THỜI NHÀ TRẦN ( Thế kỉ XIII- XIV ) (Thực hiện trong 8 tiết từ tiết 22 đến 29) A/ MỤC TIÊU CẦN ĐẠT CỦA CHỦ ĐỀ 1, Kiến thức: - Trình bày những nét chính về chính trị, kinh tế, xã hội cuối thời Lý dẫn tới sự sụp đổ của triều đại Lý. Trần Cảnh lên ngôi vua, thiết lập triều đại Trần. Biết những nét chính về tổ chức bộ máy nhà nước, quân đội thời Trần (quy củ hơn thời Lý) - Biết được sức mạnh quân sự của quân Mông - Nguyên và quyết tâm xâm lược Đại Việt của chúng qua những tư liệu lịch sử cụ thể. Trình bày những nét chính về diễn biến ba lần kháng chiến chống quân xâm lược Mông- Nguyên. Nêu và giải thích được nét độc đáo về nghệ thuật quân sự trong các cuộc kháng chiến. Trình bày nguyên nhân thắng lợi, ý nghĩa lịch sử và bài học kinh nghiệm của cuộc kháng chiến.Đánh giá được vai trò của các anh hùng dân tộc gắn liền với cuộc kháng chiến chống giặc ngoại xâm - Trình bày được nét chính về sự phát triển kinh tế, văn hóa thời Trần 2. Thái độ -Giáo dục cho học sinh ý chí kiên cường, bất khuất, mưu trí dũng cảm của quân và dân ta trong cuộc kháng chiến, cũng như trong công cuộc xây dựng đất nước. Giáo dục lòng tự hào về truyền thống của dân tộc ta. Biết ơn các anh hùng cách mạng Giáo dục ANQP: Ý chí kiên cường, bất khuất, mưu trí dũng cảm, sáng tạo trong công cuộc xây dựng đất nước. Giáo dục lòng tự hào về truyền thống của dân tộc ta. Đề cao cảnh giác trước âm mưu diễn biến hòa bình của kẻ thù Bảo vệ, giữ gìn, giới thiệu di sản văn hóa của dân tộc. 3. Kĩ năng - Rèn luyện kỉ năng trình bày giới thiệu vè các sự kiện, nhân vật lịch sử - Học diễn biến các trận đánh bằng cách chỉ lược đồ. Đọc và vẽ lược đồ. Phân tích, đánh giá, nhận xét các sự kiện lịch sử. 4. Định hướng phát triển năng lực: - Năng lực chung: năng lực tự học, năng lực phát hiện và giải quyết vấn đề, năng lực sáng tạo, năng lực giao tiếp, năng lực hợp tác - Năng lực chuyên biệt + Trình bày diễn biến bằng lược đồ. + Phân tích, đánh giá nhận xét các nhân vật lịch sử. + Vận dụng kiến thức thực hành.
2. B. MÔ TẢ CÁC MỨC ĐỘ NHẬN THỨC VÀ NĂNG LỰC ĐƯỢC HÌNH THÀNH Nội dung Nhận biết Thông hiểu Vận dụng Vận dụng cao I.Sự -Biết được -Trình bày -Vẽ được bộ Đánh giá được thành sự ra đời được những máy nhà nước chính sách quân lập nhà của triều đại nét chính về thời Trần đội nhà Trần và Trần và nhà Trần tổ chức bộ -So sánh với bộ liên hệ chính sự cũng - Biết được máy nhà máy nhà nước, sách quân đội cố chế tên gọi pháp nước, pháp quân đội, pháp nước ta hiện nay độ luật thời luật, tổ chức luật thời Trân phong Trần quân đội thời với thời Lý kiến tập -Biết được Trần quyền tổ chức quậ đội nhà TRần II.Các -Biết được - HS trình - Tường thuật - Dựa vào lược cuộc sức mạnh bày được trên lược đồ đồ câm, HS kháng quân sự của cuộc kháng cuộc kháng tường thuật diễn chiến Mông – chiến chống chiến chống biến cuộc kháng chống Nguyên và xâm lược quân xâm lược chiến chống giặc âm mưu Mông Mông - Nguyên quân xâm lược ngoại quyết tâm Nguyên của -Giải thích được Mông -nguyên, xâm xam lược nhà Trần nét độc đáo về liên hệ văn thơ dưới Đại Việt Của - Hiểu được nghệ thuật quân thời Trần: hịch thời chúng nguyên nhân sự trong các tướng sĩ Trần -Biết các tháng lợi và cuộc kháng - Đánh giá công trận: Đông ý nghĩa lịch chiến lao to lớn của Bộ Đầu, sử các vị anh hùng Chương dân tộc Dương, Hàm Tử, trận Vân Đồn, Bạch Đằng
3. Nội dung Nhận biết Thông hiểu Vận dụng Vận dụng cao III, Tình - Biêt được HS trình bày -Giải thích tại So sánh được sự hình tình hình được những sao văn hóa khác nhau về sự kinh tế kinh tế thời thay đổi về thời Trần phát phát triển tôn văn hóa Trần văn hóa thời triển mạnh và giáo giữa thời thời Trần mang đậm lòng Trần và thời Lý Trần yêu nước, niềm tự hào dân tộc C. CÂU HỎI VÀ BÀI TẬP 1. Câu hỏi nhận biết: - Cho biết nhà Trần được thành lập trong hoàn cảnh nào? - Trình bày nội dung pháp luật nhà Trần - Nêu chính sách quân đội thời Trần - Quân Mông Cổ âm mưu xâm lược Đại Việt nhằm mục đích gì? - : Khi được tin quân Mông Cổ xâm lược nước ta, vua Trần đã làm gì? - Sau khi biết tin quân Nguyên có ý định xâm lược Đại Việt nhà Trần đã làm gì? - Sau chiến tranh tình hình nông nghiêp, thủ công nghiêp, thương nghiệp - Sau chiến tranh xã hội có mấy tầng lớp cư dân? Đời sống của họ ra sao? - Đời sống văn hóa thời Trần có những điểm nào nổi bật? 2. Câu hỏi thông hiểu - Quân đội thời Trần được tuyển dụng theo chính sách nào? - Nhận xét bộ Quốc triều hình luật thời Trần so với bộ Hình thư - Trước khi đem quân xâm lược nước ta vua Mông Cổ có hành động gì? Thái độ của nhà Trần ra sao? - Năm 1279 Vua Nguyên Xâm Lược Đại Việt nhằm mục đích gì? Chúng đã thực hiện như thế nào? - Tại sao Quân Nguyên lại đánh Đại Việt lần thứ 3? Lân này chúng huy động lực lượng như thế nào? - Hãy trình bày tóm tắt diễn biến cuộc kháng chiến chống quân Mông Cổ trên lược đồ - Hãy nêu những sự kiện củ thể biểu hiện tinh thần quyết tâm chống giặc của quân ta trong cuộc kháng chiến lần thứ nhât? - Hãy trình bày tóm tắt diễn biến cuộc kháng chiến chống quân Nguyên trên lược đồ - Trình bày diễn biến, kết quả, ý nghĩa trận Vân Đồn - Vì sao cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Nguyên - Mông giành thắng lợi?
4. - Những biểu hiện nào chứng tỏ các tầng lớp nhân dân, các thành phần dân tộc đã tích cực chủ động tham gia kháng chiến. Căn cứ vào đâu để nói rằng: Nhà Trần đã chuẩn bị chu đáo cho 3 cuộc kháng chiến? - Trình bày diễn biến, kết quả, ý nghĩa của ba lần kháng chiến chống quân xâm lược Mông – Nguyên thời Trần? - Thắng lợi của quân dân ta trong 3 lần kháng chiến chống quân xâm lược Mông- Nguyên có ý nghĩa gì? - Qua tìm hiểu em thấy thủ công nghiệp và thương nghiệp thời Trần sau chiến tranh có điểm gì mới? 3. Câu hỏi vận dụng - Vẽ sơ đồ bộ máy nhà nước thời trần? So sánh với bộ máy nhà nước thời LÝ - Sự phân hoá tầng lớp thời Trần có gì khác so với thời Lý? - Em hãy vẽ sơ đồ thể hiện sự phân hoá trong xã hội thời Trần. - Vì sao thời Trần, Nho giáo ngày càng phát triển và địa vi nho - So sánh quân đội nhà Trần với quân đội thời lý - Đánh giá cách đánh quân Nguyên của nhà Trần trong cuộc kháng chiến lần thứ hai - Cách đánh giặc độc đáo, sáng tạo của nhà Trần trong 3 cuộc kháng chiến là gì? - Em hãy lập bảng thống kê về cuộc kháng chiến chông Mông – nguyên của nhân dân ta - Nhận xét gì về chủ trương phát triển nông nghiệp của nhà Trần? - So sánh đời sống văn hóa thời Trần với thời Lý 4. Câu hỏi vận dụng cao - Chính sách quân đội nhà Trần có ảnh hưởng như thế nào đến công cuộc bảo vệ đất nước - Em hãy cho biết việc tổ chức quân đội của nước ta hiện nay có điểm gì giống so với thời Trần? - Tìm hiểu về chế độ Thái Thượng Hoàng và tác dụng của nó? - Nêu cách đánh giặc của nhà Trần trong lần thứ ba chống quân Nguyên ? Có gì giống và khác so với hai lần trước ? So sánh với cách đánh của Ngô Quyền năm 938? - Đánh giá công lao của Trần Quốc Tuấn trong ba lần kháng chiến chống quân Mông Nguyên - Bài học lịch sử từ 3 lần chiến thắng xâm lược Mông Nguyên ? - Bài học về sự đoàn kết vua tôi trong ba lần kháng chiến chống quân Mông Nguyên có thể được vận dụng trong việc đoàn kết các tầng lớp nhân dân
5. trong cuộc đấu tranh bảo vệ chủ quyền biên giới biển, hải đảo hiện nay như thế nào? - Sự phát triển của các làng nghề thủ công thời Lý, Trần có mỗi quan hệ như thế nào với các làng nghề thủ công hiện nay? Theo em phải làm gì để giữ gìn và phát triển các nghề thủ công đó? D. KẾ HOẠCH THỰC HIỆN CHỦ ĐỀ Nội dung Hình thức Thời Thời Nội dung cụ thể Thiết bị DH, Học lượng điểm tổ chức dạy liệu học I. Sự thành - Dạy học tại 2 22 -1 Nhà Trần được -Sơ đồ bộ máy nhà lập nhà lớp thành lập nước thời lý và thời Trần và sự - HTKTĐ: -2. Nhà Trần xây Trần cũng cố chế qua kết quả dựng bộ máy quan lại -Máy tính độ phong hoạt động và tổ chức đơn vị kiến tập nhóm, cá hành chính quyền nhân, cặp 23 3. Pháp luật và quân Tranh hình chiến đôi, thuyết - - đội nhà Trần binh thời Trần trình -Hình ảnh sách quyển sách quốc triều hình luật -Máy tính II.Các cuộc - Dạy học tại 4 24, 1. Âm mưu xâm -Tranh ảnh về quân kháng lớp lược Đại Việt của đội Mông Nguyên chiến - HTKTĐ: Mông – Nguyên -Tranh ảnh về sự chống giặc qua kết quả 2, Sự chuẩn bị kháng chuẩn bị của nhà ngoại xâm hoạt động chiến của nhà Trần trần dưới thời nhóm, cá 25 3. Các chiến thắng +Lược đồ diễn biến Trần nhân, cặp tiêu biểu lần thứ nhất chống đôi, thuyết a.Cuộc kháng chiến quân Mông cổ trình lần thứ nhất chống +Lược đồ diễn biến quân Mông Cổ cuộc kháng chiến (1258) lần thứ hai chông b.Cuộc kháng chiến quân Nguyên 1285 lần thứ hai chống +Lược đồ chiến quân xâm lược thắng Bạch Đằng Nguyên (1285)
6. 26 c. Cuộc kháng chiến + Lược đồ diễn biến lần thứ 3 chống quân cuộc kháng chiến xâm lược Nguyên lần thứ 3 chống quân (1287-1288) Nguyên Chiến thắng Vân +Lược đồ chiến Đồn; Chiến thắng thắng Bạch Đằng Bạch Đằng 27 d.Nguyên nhân thắng lợi và ý nghĩa lịch sử - LUYỆN TẬP III, Tình - Dạy học tại 2 28, 1.Tình hình kinh tế, -Tranh ảnh: về các hình kinh lớp xã hội sản phẩm đồ gốm tế văn hóa - HTKTĐ: - Sơ đồ xã hội thời thời Trần qua kết quả Trần hoạt động 29 2. Sự phát triển văn -Tranh ảnh: các công nhóm, cá hóa trình kiến trúc thời nhân, cặp Trần đôi, thuyết trình A. THIẾT KẾ TIẾN TRÌNH HỌC TẬP I. SỰ THÀNH LẬP NHÀ TRẦN VÀ SỰ CŨNG CỐ CHẾ ĐỘ PHONG KIẾN TẬP QUYỀN A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG - Mục tiêu: Giúp học sinh nắm được các nội dung cơ bản bước đầu của bài học cần đạt được đó là nhận xét được tình hình kinh tế cuối thời Lý, đưa học sinh vào tìm hiểu nội dung bài học, tạo tâm thế cho học sinh đi vào tìm hiểu bài mới. - Phương pháp: Trực quan, phát vấn. - Thời gian: 2 phút. - Tổ chức hoạt động: GV cho học sinh xem hình. Yêu cầu HS phát biểu suy nghĩa trả lời.
7. - Dự kiến sản phẩm: HS trả lời. Trên cơ sở đó GV dẫn dắt vào bài mới: Cuối thế kỷ XII- đầu XIII nhà Lý ngày càng suy yếu: Chính trị Vua quan ăn chơi, triều chính lục đục, Kinh tế suy sụp, mất mùa đói kém xảy ra liên miên, Xã hội rối loạn, nhân dân nổi dậy ở nhiều nơi. - Đầu 1226 nhà Lý sụp đổ, nhà Trần thành lập vua quan rất chăm lo đến phát triển đất nước. Vì vậy ở thời Trần đã đạt nhiều thành tựu rực rõ trên các lĩnh vực. vậy hôm nay chúng ta cùng tìm hiểu B.HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC 1, Nhà Trần được thành lập Mục tiêu:- Biết được bối cảnh thành lập nhà Trần - So sánh với bộ máy nhà nước thời Lý để thấy được tổ chức bộ máy thời Trần hoàn chỉnh và chặt chẽ hơn Nhiệm vụ: Đọc thông tin, quan sát tranh ảnh giáo viên cung cấp và trả lời các câu hỏi trong tài liệu Tổ chức các hoạt động Thời HOẠT ĐỘNG CỦA GV HĐ CỦA HS DỰ KIẾN SẢN gian PHẨM 20 Bước 1. Chuyển giao *Hoàn cảnh nhà Trần nhiệm vụ học tập - HS đọc sách thành lập: -Yêu cầu HS đọc SGK mục giáo khoa trả Cuối thế kỉ XII nhà Lý 1 mục I bài 13 và trả lời câu lời câu hỏi suy yếu hỏi sau. - Giơ tay đề -Quan lại ăn chơi sa ? Cho biết nhà Trần được nghị được đọa, không chăm lo thành lập trong hoàn cảnh trình bày nào - Các bạn đến đời sống nhân dân. Bước 2. Thực hiện nhiệm khác bổ sung -Hạn hán, lũ lụt xảy ra vụ học tập liên miên, nhân dân HS đọc SGK và thực hiện khổ cực, các thế lực yêu cầu. GV khuyến khích
8. học sinh hợp tác với nhau phong kiến nổi dậy khi thực khi thực hiện quấy phá. nhiệm vụ học tập, GV theo -Đầu năm 1226 Lý dõi, hỗ trợ HS làm việc Chiêu Hoàng nhường những bằng hệ thống câu hỏi gợi mở: ngôi cho Trần Cảnh -> Bước 3. Báo cáo kết quả nhà Trần thành lập. hoạt động và thảo luận - HS trình bày. Bước 4. Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập 2. Nhà Trần xây dựng bộ máy quan lại và tổ chức đơn vị hành chính Mục tiêu: Những nét chính về tổ chức bộ máy nhà nước thời Trần So sánh sự giống nhau và khác nhau bộ máy nhà nước giữa thời Lý và Trần Nhiệm vụ: Đọc thông tin, quan sát tranh ảnh giáo viên cung cấp và trả lời các câu hỏi do giáo viên đưa ra Các bước tiến hành: Th HOẠT ĐỘNG CỦA GV HĐ DỰ KIẾN SẢN PHẨM ời CỦA gia HS n 20 Bước 1. Chuyển giao - HS nhiệm vụ học tập đọc -Yêu cầu HS đọc SGK sáchgiá mục I.2 bài 13 và hoàn o khoa thành bảng sau. và thực hiện vào vở - Giơ tay đề nghị được trình bày - Các Sơ đồ bộ máy hành chính Sơ đồ bộ máy hành chính bạn khác
9. bổ sung ?So sánh bộ máy nhà nước thời lý bộ máy nhà nước thời trần có điểm nào giống và khác Bước 2. Thực hiện So với thời Lí: nhiệm vụ học tập Giống nhau Khác nhau HS đọc SGK và thực hiện yêu cầu. GV - Nhà nước - Thời Trần: khuyến khích học sinh được tổ chức + Thực hiện chế độ hợp tác với nhau khi thực theo chế độ Thái Thượng khi thực hiện nhiệm vụ quân chủ tập Hoàng. học tập, GV theo dõi, hỗ quyền (mọi + Đặt thêm một số trợ HS làm việc những quyền hành nằm cơ quan như: Quốc bằng hệ thống câu hỏi trong tay vua). sử viện, Thái y gợi mở: - Giúp việc cho viện, Tôn nhân Bước 3. Báo cáo kết quả vua có các quan phủ. hoạt động và thảo luận đại thần, quan + Cả nước chia - HS trình bày. văn, quan võ. thành 12 lộ. Bước 4. Đánh giá kết - Thời Lý không có quả thực hiện nhiệm vụ các cơ quan đó. học tập 3. Pháp luật và quân đội thời Trần Mục tiêu:+ Biêt những nét chính về pháp luật và tổ chức quân đội thời Trần + So sánh pháp luật, quân đội thời trần với thời lý + Đánh giá được những chủ trương biện pháp tích cực tiến bộ trong việc xây dựng quân đội Nhiệm vụ: Đọc thông tin, quan sát tranh ảnh giáo viên cung cấp và trả lời các câu hỏi trong tài liệu
10. Các bước tiến hành: Thời HOẠT ĐỘNG CỦA GV HĐ CỦA DỰ KIẾN SẢN PHẨM gian HS 15p Hoạt động 1 - HS đọc a. Pháp luật thời trần Bước 1. Chuyển giao mục 3 nhiệm vụ học tập SGK. • Nhà Trần ban hành bộ -Yêu cầu HS đọc mục 3 -Thảo luật mới mang tên " SGK. luận cặp Quốc triều đình luật " - Yêu cầu HS thảo luận đôi các • Hình luật cũng như nhà cặp đôi các câu hỏi câu hỏi Lý nhưng được bổ sung ? Nhà Trần đã làm gì để Các cặp thêm luật " xác nhận và ổn định xã hội? cử đại bảo vệ tu hữu tài sản" ? Hình luật thời Trần so diện • Quy định cụ thể việc mua với Hình thư thời Lý có trình bán ruộng đất. điểm gì khác? bày • Nhà Trần đặt cơ quan Bước 2. Thực hiện Thẩm hình viện để xét xử nhiệm vụ học tập kiện cáo. HS đọc SGK và thực hiện yêu cầu. GV Pháp luật nhà Trần đầy đủ khuyến khích học sinh hơn nhà Lí: hợp tác với nhau khi thực khi thực hiện nhiệm vụ • Với bộ luật nhà lý : chỉ có học tập, GV theo dõi, hỗ vua, quan, công chúa và trợ HS HS làm việc hoàng tử mới được sở những bằng hệ thống câu hữu ruộng đất hỏi gợi mở: • Với bộ luật nhà Trần : Bước 3. Báo cáo kết nhân dân được quyền sở quả hoạt động và thảo hữu và buôn bán ruộng luận đất - Các nhóm trình bày. Bước 4. Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập HS phân tích, nhận xét, đánh giá kết quả của các nhóm. GV bổ sung phần phân tích nhận xét, đánh giá, kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập của học sinh.
11. Chính xác hóa các kiến thức đã hình thành cho học sinh. 15p Hoạt động 2 - HS đọc b. Quân đội thời Trần Bước 1. Chuyển giao mục 3 nhiệm vụ học tập SGK. • Cấm quân( bảo vệ kinh - HS đọc mục 3 SGK. -Thảo thành, nhà vua và triều - Cho Hs thảo luận cặp luận cặp đình) đôi đôi các • Quân ở các lộ - Ở các ? Trình bày những nét câu hỏi làng xã thì có hương binh chính về tổ chức quân • Quân đội nhà Trần thực đội thời Trần hiện theo chính sách " ? So sánh quân đội thời ngụ binh ư nông" và thực trần với thời lý có điểm hiện theo chủ trương " nào giống và khác quân lính cốt tinh nhuệ, ? Những chủ trương biện không cốt đông" pháp trong việc xây • Quân lính được học tập dựng quân đội có tác binh pháp và rèn luyện dụng như thế nào trong võ nghệ công cuộc bảo vệ đất • Bố trí tướng giỏi , quân nước đông ở những vùng hiểm yếu , nhất là biên giới Bước 2. Thực hiện phía Bắc nhiệm vụ học tập Bước 3. Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận - Các nhóm trình bày. Bước 4. Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập HS phân tích, nhận xét, đánh giá kết quả của các nhóm. GV bổ sung phần phân tích nhận xét, đánh giá, kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập của học sinh. Chính xác hóa các kiến
12. thức đã hình thành cho học sinh. C.HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP - Mục tiêu: Nhằm củng cố, hệ thống hóa, hoàn thiện kiến thức mới mà HS đã được lĩnh hội ở hoạt động hình thành kiến thức là sự thành lập, pháp luật, quân đội của nhà Trần. - Thời gian: 3 phút - Phương thức tiến hành: GV giao nhiệm vụ cho HS và chủ yếu cho làm việc cá nhân, trả lời các câu hỏi trắc nghiệm. Trong quá trình làm việc HS có thể trao đổi với bạn hoặc thầy, cô giáo. + Phần trắc nghiệm khách quan Câu 1: Quân đội thời Trần được tuyển chọn theo chủ trương nào? A. Quân đội đông. mạnh B. Quân cốt tinh nhuệ không cốt đông C. Quân vừa đông vừa tinh nhuệ D. Quân văn võ song toàn Câu 3: Các loại quân dưới thời nhà Trần? A. Cấm quân B. Quân địa phương và quân ở các phủ, lộ C. Cấm quân và quân địa phương D. Quân địa phương Câu 4: Điểm giống nhau về cơ cấu tổ chức bộ máy quan lại thời Trần với thời Lý A. Nhà nước tổ chức theo chế độ quân chủ tập quyền B. Đứng đầu nhà nước là vua và Thái thượng hoàng C. Đều có chức Hà đê sứ D. Giúp việc cho vua có quan đại thần, quan văn. quan võ - Dự kiến sản phẩm + Phần trắc nghiệm Câu 1 3 4 ĐA B C D D. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG TÌM TÒI MỞ RỘNG - Mục tiêu: Vận dụng kiến thức mới mà HS đã được lĩnh hội để giải quyết những vấn đề mới trong học tập và thực tiễn về việc tổ chức và chính sách quân sự của nước ta hiện nay. HS biết nhận xét, đánh giá, rút ra bài học kinh nghiệm về chính sách pháp luật,quân đội của nước ta trong giai đoạn hiện nay.. - Phương thức tiến hành: Các câu hỏi sau khi hình thành kiến thức mới.
13. ?.Em hãy cho biết việc tổ chức quân đội của nước ta hiện nay có điểm gì giống so với thời Trần? ?Tìm hiểu về chế độ Thái Thượng Hoàng và tác dụng của nó? (về nhà làm) - Thời gian: 2 phút. - Dự kiến sản phẩm Hiện nay nhà nước ta thực hiện tổ chức quân đội có một số đặc điểm giống với thời Trần đó là thanh niên nhập ngũ sau hai năm tập trung nếu không tiếp tục đi theo quân đội thì sẽ về quê sản xuất, phát triển kinh tế và sẽ được huấn luyện một thời gian nhất định trong một năm và khi cần thì quân đội sẽ triệu tập tương tự như chính sách ngụ binh ư nông thời Trần. + Chuẩn bị bài mới - Xem trước bài 14 mục - Sưu tầm tranh ảnh về quân Mông Cổ. II. CÁC CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG GIẶC NGOẠI XÂM DƯỚI THỜI TRẦN (Tiết 24,25,26,27) A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG 1.Mục tiêu: Với việc quan sát hình ảnh về Quân Mông Cổ và một số hình ảnh về Nhà Trần HS có thể biết được về đế chế Mông Cổ và lực lượng quân xâm lược của chúng cũng như chiến thắng của nhà Trần. Tuy nhiên các em chưa thể biết chi tiết về lực lượng quân đội hùng mạnh của Mông Cổ , chiến thắng oanh liệt của nhà Trần. Từ đó kích thích sự tò mò, lòng khao khát mong muốn được tìm hiểu những điều chưa biết ở hoạt động hình thành kiến thức mới của bài học. 2.Phương thức GV giao nhiệm vụ cho học sinh: Hãy quan sát hình ảnh về Quân Mông Cổ và nhà Trần, thảo luận một số vấn đề sau đây: + Em biết gì về quân Mông Cổ thế kỉ XIII? + Quân Mông - nguyên đã mấy lần xâm lược Đại Việt? lần thứ nhất thế nào? + Câu nói sau: “Đầu thần chưa rơi xuống đất xin bệ hạ đừng lo” Em hãy cho biết câu nói này của ai, câu nói trên nói lên điều gì? 3. Gợi ý sản phẩm: Mỗi học sinh có thể trình bày sản phẩm với mức độ khác nhau, giáo viên lựa chọn một sản phẩm nào đó của học sinh để làm tình huống kết nối với bài học mới
14. + ( Trần Thủ Độ, lúc bấy giờ quân Nguyên vào nước ta, quân giặc quá mạnh vua Trần lo lắng hỏi ý kiến của Thái sư Trần Thủ Độ, nói lên niềm tin chiến thắng của quân và dân ta.) - GV dẫn dắt HS đi vào bài học B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC 1. Âm mưu xâm lược Đại Việt của Mông - Nguyên Mục tiêu : - Biết được sức mạnh quân sự của Mông- Nguyên và âm mưu quyết tâm xâm lược Đại Việt của chúng Nhiệm vụ: Đọc thông tin, quan sát tranh ảnh giáo viên cung cấp, bản đồ và trả lời các câu hỏi GV yêu cầu - Phương pháp : Hoa t động cá nhân, thảo luận nhóm - Các bước tiến hành: Thời HOẠT ĐỘNG CỦA GV HĐ CỦA DỰ KIẾN SẢN gian HS PHẨM 30p Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ -HS đọc - Đầu thế kỷ XIII, học tập sgk và nhà nước Mông cổ - Yêu cầu HS đọc SGK mục 1 của quan sát được thành lập. mục I trang 55 quan sát H29 trả lời để trả lời Với một lực lượng các câu hỏi: các câu quân sự hiếu chiến, ? Qua việc tìm hiểu nội dung hỏi Mông cô đã xâm bức tranh và quan sát lược đồ em - lược nhiều nước, hãy cho biết quân Mông Cổ âm gieo rắc nỗi kinh hoàng cho các mưu xâm lược Đại Việt nhằm mục nước châu Á và đích gì? châu Âu ? Trước khi đem quân xâm - Năm 1257 Vua lược nước ta vua Mông Cổ có hành Mông Cổ cho quân động gì? Thái độ của nhà Trần ra xâm lược Đại việt sao? để làm bàn đạp - Yêu cầu HS đọc SGK mục 1 của đánh lên phía Nam mục II trang 58 trả lời câu hỏi: Trung Quốc nhằm ? Năm 1279 Vua Nguyên tạo thế "gọng kìm" Xâm Lược Đại Việt nhằm mục đích tiêu diệt Nam Tống gì? Chúng đã thực hiện như thế nào? - Năm 1279 Sau - Yêu cầu HS đọc SGK mục 1 của khi thống trị toàn các mục III trang 62 trả lời câu hỏi bộ Trung Quốc, sau: vua Nguyên ráo riết chuẩn bị xâm
15. ? Tại sao Quân Nguyên lại đánh Đại lược Cham Pa và Việt lần thứ 3? Lân này chúng huy Đại Việt. động lực lượng như thế nào? - 1283, tướng Toa Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ học Đô cho quân xâm tập lược Cham Pa. Sau HS đọc SGK và thực hiện yêu cầu. khi chiếm được GV khuyến khích học sinh hợp tác Cham Pa, quân với nhau khi thực khi thực hiện Nguyên cố thủ ở nhiệm vụ học tập, GV theo dõi, hỗ phía Bắc, chờ phối trợ HS. hợp đánh Đại Việt Bước 3. Báo cáo kết quả hoạt - Sau 2 lần thất bại động và thảo luận năm 1287 quân - Hs trình bày, phản biện. Nguyên quyết định Bước 4. Đánh giá kết quả thực tấn công lần thứ 3 hiện nhiệm vụ học tập => Như vậy quân HS phân tích, nhận xét, đánh giá kết Nguyên đã 3 lần quả. tấn công vào Đại GV bổ sung phần phân tích nhận Việt xét, đánh giá, kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập của học sinh. Chính xác hóa các kiến thức đã hình thành cho học sinh. 2, Sự chuẩn bị kháng chiến của nhà Trần Mục tiêu biết và hiểu về sự chuẩn bị kháng chiến của nhà TRẦN Nhiệm vụ: Đọc thông tin, quan sát tranh ảnh giáo viên cung cấp, bản đồ và trả lời các câu hỏi GV yêu cầu Phương pháp: trao đổi đàm thoại, HS làm việc cá nhân, cặp đôi, nhóm Các bước tiến hành: Th HOẠT ĐỘNG CỦA GV HĐ DỰ ời CỦ KIẾN gia A SẢN n HS PHẨM 20 Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ học tập -HS * Sự p - Chia lớp thành 4 nhóm thảo luận: đọc chuẩn bị + Nhóm 1,2 - HS đọc SGK mục 2 phần I. trả lời câu sgk của nhà hỏi: Khi được tin quân Mông Cổ xâm lược nước ta, vua thực Trần Trần đã làm gì? hiện - Vua hoạt Trần + Nhóm 3,4- HS đọc mục 2 của phần II và trả lời câu động ban lệnh hỏi: theo sắm sửa
16. Sau khi biết tin quân Nguyên có ý định xâm lược Đại nhó vũ khí, Việt nhà Trần đã làm gì? m quân -Cử đội + Cả 4 nhóm đánh giá công tác chuẩn bị của nhà Trần? đại ngày Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ học tập diện đêm HS đọc SGK và thực hiện yêu cầu. GV khuyến khích trình luyện học sinh hợp tác với nhau khi thực khi thực hiện nhiệm bày tập. vụ học tập, GV theo dõi, hỗ trợ HS. -Bổ Thực Bước 3. Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận sung hiện - Đại diện các nhóm trình bày, phản biện. đánh “vườn Bước 4. Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học giá không tập nhó nhà HS phân tích, nhận xét, đánh giá kết quả. m trống”, GV bổ sung phần phân tích nhận xét, đánh giá, kết quả bạn - 10/ thực hiện nhiệm vụ học tập của học sinh. Chính xác 1282 hóa các kiến thức đã hình thành cho học sinh. Vua trần triệu tập hội nghị các vương hầu, quan lại ở Bình Than, bàn kế đánh giặc. - Cử Trần Quốc Tuấn chỉ huy cuộc kháng chiến. - 128
17. 5, Vua Trần mở hội nghị Diên Hồng - Tổ chức cuộc tập trận lớn và duyệt binh ở Đông Bộ Đầu => nhà Trần rất bình tĩnh, chủ động và tích cực chuẩn bị mọi mặt cho cuộc kháng chiến. Nhữn g việc làm trên đều
18. thể hiện ý chí quyết chiến của quân dân thời Trần. 3. Các chiến thắng tiêu biểu Mục tiêu: Trình bày trên lược đồ nét chính diễn biến ba lần khangs chiến chống quân Mông – Nguyên; hiểu được nguyên nhân thắng lợi và ý nghĩa lịch sử Nhiệm vụ: Đọc thông tin, quan sát bản đồ và trình bày tóm tắt diễn biến trên bản đồ - Phương thức: + Diễn giảng, thuyết trình, câu hỏi, trình bày trên bản đồ + Hoạt động cá nhân/ cả lớp/ nhóm/ cặp đôi Các bước tiến hành: Thời HOẠT ĐỘNG CỦA GV HĐ CỦA DỰ KIẾN SẢN gian HS PHẨM 20 a.Cuộc kháng chiến lần thứ -HS đọc - 1/1258: 3 vạn nhất chống quân Mông Cổ sgk và quân Mông Cổ do (1258) quan sát Ngột Lượng Hợp Bước 1 Chuyển giao nhiệm vụ lược đồ Thai chỉ huy tién học tập - lên bảng vào nước ta. - GV tổ chức cho HS đọc nội dung trình bày - Địch bị chặn tại sgk phần 2 mục I trang 56,57 quan diễn biến Bình Lệ Nguyên sát lược đồ diễn biến cuộc kháng - Nêu (Vĩnh Phúc). chiến lần thứ nhất chống quân những - Ta thực hiện Mông Cổ thực hiện hoạt động theo biểu hiện “vườn không nhà nhóm thẻ thiện trống”, giặc chiếm N1.Hãy trình bày tóm tắt diễn biến tinh thần Thăng Long gặp cuộc kháng chiến chống quân đấu tranh nhiều khó khăn: Mông Cổ trên lược đồ anh dũng Thiếu lương ăn, N2.Hãy nêu những sự kiện củ thể của nhân lương thực hao biểu hiện tinh thần quyết tâm chống dân ta mòn. - Ta phản công ở
19. giặc của quân ta trong cuộc kháng - Bổ sung bến Đông Bộ Đầu chiến lần thứ nhât? góp ý cho đánh bật quân giặc Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ học bạn khỏi Thăng Long. tập - 29/1/1258 quân HS đọc SGK và thực hiện yêu cầu. Mông cổ thua bỏ GV khuyến khích học sinh hợp tác chạy về nước. với nhau khi thực khi thực hiện Cuộc kháng chiến nhiệm vụ học tập, GV theo dõi, hỗ lần thứ nhất chống trợ HS. quân Mông cổ kết Bước 3. Báo cáo kết quả hoạt thúc thắng lợi động và thảo luận - - Đại diện các nhóm trình bày, phản biện. Bước 4. Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập HS phân tích, nhận xét, đánh giá kết quả. GV bổ sung phần phân tích nhận xét, đánh giá, kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập của học sinh. Chính xác hóa các kiến thức đã hình thành cho học sinh. Nhấn mạnh câu nói: “Đầu thần chưa rơi xin bệ hạ đừng lo” Lời tuyên bố đanh thép đó 1 lần nữa khẳng định ý chí quyết tâm tiêu diệt quân xâm lược của quân và dân ta 20 b.Cuộc kháng chiến lần thứ hai -HS đọc - Cuối 1/1285: 50 chống quân xâm lược Nguyên sgk và vạn quân Nguyên (1285) quan sát do Thoát Hoan chỉ Bước 1 Chuyển giao nhiệm vụ lược đồ huy tràn vào xâm học tập trả lời các lược nước ta. - GV tổ chức cho HS đọc nội dung câu hỏi - Sau 1 vài trận sgk phần 3 mục II trang 59,60,61 theo yêu đánh quân ta lui về quan sát lược đồ diễn biến cuộc cầu Vạn Kiếp (Hải kháng chiến lần thứ hai chống quân - lên bảng Dương). Nguyên thực hiện hoạt động theo trình bày - Địch tấn công Vạn nhóm diễn biến Kiếp ta rút lui về Thăng Long Về
20. N1.Hãy trình bày tóm tắt diễn biến - Nhận xet Thiên Trường cuộc kháng chiến chống quân bổ sung (Nam Định). Nguyên trên lược đồ đánh giá - Nhân dân N2 .Hãy cho biết cách đánh quân trình bày Thăng Long thực Nguyên của nhà Trần trong cuộc của bạn hiện “Vườn không kháng chiến lần thứ hai? nhà trống”. *GV có thể sử dụng câu hỏi gợi - Toa Đô từ Cham mở: Pa đánh ra Nghệ - Khi biết tin Quân Nguyên mượn An, Thanh Hóa. đường đánh Cham Pa vua Trần đã - Thoát Hoan mở làm gì? cuộc tấn công - Quân Nguyên vào nước ta như thế xuống phía Nam nào? tạo thế “gọng - Chủ trương của nhà Trần trước kìm”. sức mạnh của quân Nguyên - Quân ta tiếp tục Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ học rút lui củng cố tập lương thực. HS đọc SGK và thực hiện yêu cầu. - 5/12585: Quân GV khuyến khích học sinh hợp tác Trần tổ chưcá với nhau khi thực khi thực hiện phản công Giặc nhiệm vụ học tập, GV theo dõi, hỗ tháo chạy ta phục trợ HS. kích. Bước 3. Báo cáo kết quả hoạt -> Kháng chiến động và thảo luận thắng lợi: đánh tan - Đại diện các nhóm trình bày, phản 50 vạn quân biện. Nguyên. - HS lên bảng trình bày diễn biến trên lược đồ Bước 4. Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập HS phân tích, nhận xét, đánh giá kết quả. GV bổ sung phần phân tích nhận xét, đánh giá, kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập của học sinh. Chính xác hóa các kiến thức đã hình thành cho học sinh. 45 c. Cuộc kháng chiến lần thứ 3 HS đọc a, Chiến thắng Vân chống quân xâm lược sgk và Đồn tiêu diệt đoàn Nguyên(1287-1288) quan sát