CAC_PHUONG_PHAP__KI_THUAT_DAY_HOC_TICH_CUC_TRONG_MON_LICH_SU_VA_DIA_LI_LICH_SU__5ad7f

Nội dung tài liệu: CAC_PHUONG_PHAP__KI_THUAT_DAY_HOC_TICH_CUC_TRONG_MON_LICH_SU_VA_DIA_LI_LICH_SU__5ad7f

1. CÁC PHƯƠNG PHÁP , KĨ THUẬT DẠY HỌC TÍCH CỰC TRONG MÔN LỊCH SỬ VÀ ĐỊA LÍ(LỊCH SỬ) Đổi mới phương pháp dạy học là một trong những yêu cầu quan trọng của việc đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục đào tạo hiện nay. Các môn học nói chung, môn Lịch sử nói riêng, cũng cần phải đổi mới phương pháp dạy học để nâng cao chất lượng dạy học ở trường phổ thông đáp ứng yêu cầu mới của ngành giáo dục và xã hội. Muốn vậy, giáo viên phải vận dụng tốt các phương pháp dạy học tích cực để phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, tư duy sáng tạo, đồng thời giúp học sinh nắm chắc được vấn đề cơ bản, hình thành thế giới quan khoa học, giáo dục nhân cách và rèn luyện các kỹ năng sống. Qua thực tiễn giảng dạy nhiều năm qua, tôi đã vận dụng các phương pháp dạy học tích cực vào dạy môn Lịch sử, đúc kết được nhiều kinh nghiệm quan trọng. Sau đây là một số vấn đề mà giáo viên cần quan tâm để vận dụng các phương pháp và kỹ thuật dạy học tích cực trong tổ chức các hoạt động giảng dạy đáp ứng với quan điểm giáo dục lấy người học làm trung tâm. Để đạt được hiệu quả trong việc dạy học tích cực môn lịch sử, giáo viên có thể áp dụng các phương pháp giảng dạy sáng tạo và kích thích sự tò mò của học sinh. Những phương pháp, kĩ thuật dạy học lịch sử hiệu quả có thể bao gồm: 1.Kỹ thuật “Khăn trải bàn” Đối với kỹ thuật “Khăn trải bàn” trên thực tế trọng dạy học môn Lịch sử giáo viên ít thực hiện, song có rất nhiều sự kiện lịch sử đòi hỏi nhiều ý kiến để đánh giá, kết luận, hơn nữa nó yêu cầu tính hợp tác cao và thể hiện trách nhiệm mỗi thành viên trong thảo luận. Do đó, để làm tốt kỹ thuật này giáo viên nên: Tổ chức cho học sinh trong lớp được chia nhiều thành nhóm, mỗi nhóm 4 người. Mỗi nhóm có một tờ giấy A0 đặt trên bàn, mỗi thành viên một cạnh của tờ giấy. Mỗi thành viên sẽ suy nghĩ và viết tất cả các suy nghĩ của mình lên cạnh của “khăn trải bàn” trước mặt mình. Sau đó nhóm thảo luận và đưa ý đúng và thống nhất vào giữa “Khăn trải bàn”. Kĩ thuật "Khăn trải bàn" - Hoạt động theo nhóm (4 người / nhóm) (có thể nhiều người hơn) - Mỗi người ngồi vào vị trí như hình vẽ minh họa - Tập trung vào câu hỏi (hoặc chủ đề,...)
2. - Viết vào ô mang số của bạn câu trả lời hoặc ý kiến của bạn (về chủ đề...). Mỗi cá nhân làm việc độc lập trong khoảng vài phút - Kết thúc thời gian làm việc cá nhân, các thành viên chia sẻ, thảo luận và thống nhất các câu trả lời - Viết những ý kiến chung của cả nhóm vào ô giữa tấm khăn trải bàn (giấy A0) Một vài ý kiến cá nhân với kĩ thuật "Khăn trải bàn" để đạt hiệu quả. - Kĩ thuật này giúp cho hoạt động nhóm có hiệu quả hơn, mỗi học sinh đều phải đưa ra ý kiến của mình về chủ đề đang thảo luận, không ỷ lại vào các bạn học khá, giỏi. - Kĩ thuật này áp dụng cho hoạt động nhóm với một chủ đề nhỏ trong tiết học, toàn thể học sinh cùng nghiên cứu một chủ đề. - Sau khi các nhóm hoàn tất công việc giáo viên có thể gắn các mẫu giấy "khăn trải bàn" lên bảng để cả lớp cùng nhận xét. Có thể dùng giấy nhỏ hơn, dùng máy chiếu phóng lớn - Có thể thay số bằng tên của học sinh để sau đó giáo viên có thể đánh giá được khả năng nhận thức của từng học sinh về chủ đề được nêu. 2.Phương pháp hỏi đáp Trong quá trình dạy học môn Lịch sử, việc đặt câu hỏi chủ động đóng vai trò quan trọng trong việc kích thích tò mò và tư duy của học sinh. Tuy nhiên, cách tiếp cận này cũng mang theo một số ưu và nhược điểm đáng chú ý. Ưu điểm: • Khuyến khích tư duy sáng tạo: Phương pháp này khuyến khích học sinh suy nghĩ độc lập, giúp học sinh phát triển khả năng tư duy sáng tạo và giải quyết vấn đề. •Tăng cường hiểu biết sâu sắc: Câu hỏi được thiết kế phù hợp giúp học sinh hiểu rõ hơn về lịch sử và xây dựng kiến thức sâu sắc. • Khám phá từng khía cạnh của lịch sử: Việc hướng dẫn qua các câu hỏi phân nhỏ giúp học sinh khám phá từng khía cạnh của lịch sử một cách tổ chức và rõ ràng. Nhược điểm:
3. • Yêu cầu kỹ năng thiết kế cao: Để thực hiện phương pháp này hiệu quả, giáo viên cần có kỹ năng thiết kế bài giảng và đặt câu hỏi cao cấp. •Sự chuẩn bị kỹ lưỡng: Khi đặt câu hỏi, giáo viên cần sự chuẩn bị kỹ lưỡng để đảm bảo tính thách thức và phát triển của chúng. • Không phù hợp cho tất cả học sinh: Học sinh có thể gặp khó khăn trong việc tự giải quyết các câu hỏi phức tạp, và phương pháp này có thể không phù hợp cho mọi đối tượng học sinh. 3. Phương pháp giao nhiệm vụ Giao nhiệm vụ là một phương pháp giúp khuyến khích trách nhiệm cá nhân và thúc đẩy tính chủ động trong quá trình học tập. Qua việc giao nhiệm vụ, học sinh được thúc đẩy phát triển khả năng giải quyết vấn đề và học hỏi qua trải nghiệm cá nhân. Ưu điểm: •Tăng cường trách nhiệm cá nhân: Phương pháp này giúp học sinh hiểu rõ hơn về trách nhiệm cá nhân trong việc hoàn thành nhiệm vụ được giao. • Phát huy khả năng giải quyết vấn đề: Khi giao nhiệm vụ, mỗi bạn học sinh cần tư duy và giải quyết vấn đề để phát triển những kỹ năng quan trọng trong thực tế. •Tăng cường tính chủ động: Học sinh trở nên chủ động hơn trong quá trình học tập khi có trách nhiệm với nhiệm vụ cá nhân. Nhược điểm: • Yêu cầu hướng dẫn chặt chẽ: Để đảm bảo hiệu quả, học sinh cần sự hướng dẫn chặt chẽ từ giáo viên để đảm bảo các bước và yêu cầu nhiệm vụ được thực hiện đúng cách. • Áp lực có thể gây stress: Mặc dù có thể tăng cường trách nhiệm, nhưng áp lực từ nhiệm vụ cũng có thể gây stress cho một số học sinh. • Có thể không phù hợp cho mọi đối tượng: Phương pháp này có thể không phù hợp cho mọi đối tượng học sinh, đặc biệt là đối với những học sinh có khả năng tự quản lý thấp. 4. Phương pháp “Bản đồ tư duy” Phương pháp “Bản đồ Tư duy” là một công cụ hữu hiệu giúp học sinh tổ chức và ghi nhớ thông tin lịch sử một cách nhanh chóng và hiệu quả. Thay vì học thuộc
4. lòng, học sinh có thể áp dụng phương pháp này để tự nắm bắt các sự kiện và vấn đề lịch sử một cách trực quan và tự nhiên. Kỹ thuật “Bản đồ tư duy” nếu sử dụng hiệu quả, học sinh sẽ nắm chắc các sự kiện lịch sử, logic vấn đề, mau thuộc, nhớ lâu kiến thức cơ bản, nhất là trong bối cảnh hiện nay nhiều học sinh ngại học bài, hay phải thuộc lòng. Do đó, giáo viên chú ý hướng dẫn học sinh tìm ra nội dung chính - còn gọi là “Từ khóa” như các từ khởi nghĩa, kháng chiến, chiến dịch, cách mạng tư sản, cách mạng dân tộc dân chủ, viết vào ô trung tâm, sau đó học sinh viết tất cả các ý liên quan đến ý trung tâm. Sơ đồ tư duy là một trong những cách dạy học tích cực môn lịch sử theo phương pháp mới Ưu điểm: • Hiệu quả nhanh chóng: Học sinh có thể nắm bắt và tổ chức thông tin một cách nhanh chóng, giúp họ hiểu rõ hơn về mối quan hệ giữa các sự kiện lịch sử. • Không cần học thuộc: Phương pháp này giúp hạn chế việc học thuộc lòng bằng cách kích thích khả năng tư duy và trí nhớ của học sinh. •Tự nhiên và trực quan: Việc sử dụng bản đồ tư duy giúp cho quá trình học trở nên tự nhiên và trực quan, tạo nên một hình ảnh toàn diện về lịch sử. Nhược điểm:
5. • Yêu cầu kỹ năng sáng tạo: Học sinh cần có kỹ năng sáng tạo để xây dựng bản đồ tư duy một cách linh hoạt và sinh động. •Cần hướng dẫn từ giáo viên: Để đảm bảo tính chính xác và hữu ích, việc hướng dẫn từ giáo viên là rất quan trọng. • Không phù hợp cho mọi học sinh: Có học sinh có thể không ưa thích hoặc gặp khó khăn trong việc sử dụng phương pháp này, đặc biệt là những người không có kỹ năng sáng tạo cao. ST.